पुणे – भाजीपाल्यांमध्ये बटाटा (Potato) पिकाला महत्त्वाचे स्थान आहे. बटाटा हे एक लोकप्रिय आणि पौष्टिक खाद्यपदार्थ आहे. देशाच्या मोठ्या भागात बटाट्याची (Potato) लागवड केली जाते. आपल्या देशात त्याची लागवड सपाट आणि डोंगराळ भागात केली जाते. बटाट्याला (Potato) भाज्यांचा राजा देखील म्हटले जाते. सध्या उत्पादनात भारत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. राजस्थानमध्ये बटाट्याचे (Potato) पीक (agricultur -news) प्रामुख्याने कोटा, ढोलपूर, भरतपूर, गंगानगर, सिरोही, अलवर, बुंदी, हनुमानगड आणि जालोर येथे घेतले जाते.

बटाटा (Potato) पिकामध्ये अनेक प्रकारचे विषाणूजन्य रोग आढळतात, जसे की मोझॅक लोफेरॉल…

हे रोग इतके जुने नसतात की ते पिकाच्या उत्पादनाचे (agricultur news) जास्त नुकसान करतात. गेल्या 5-6 वर्षांत बटाट्यातील एक नवीन विषाणूजन्य रोग मैदानी भागात आढळून आला आहे.

या रोगाचे नाव स्टेम टिश्यू ट्यूबरक्युलोसिस (स्टेम नेक्रोसिस) आहे. हा आजार ‘टोस्पो व्हायरस’मुळे होतो. स्टेम टिश्यू क्षयरोग गेल्या 7-8 वर्षांपासून गुजरात आणि मध्य प्रदेशात मोठ्या प्रमाणात आढळतो.

या रोगाची लक्षणे पेरणीनंतर 20-25 दिवसांनीच दिसून येतात. रोगाच्या सुरुवातीच्या लक्षणांमुळे, वनस्पतींची वाढ रोखली जाते, ज्यामुळे बटाटे तयार होतात.

रोगाचे निदान :

रोगाची सुरुवातीची लक्षणे पेरणीनंतर 20-25 दिवसांनी देठ आणि देठावर तपकिरी/काळ्या डागांच्या स्वरूपात दिसतात, जी हळूहळू लांबीमध्ये पसरतात.

नंतर, पानांवर लहान काळे ठिपके देखील दिसतात. स्टेम टिश्यू क्षयरोगामुळे देठ आणि पाने काळी पडतात. रोगग्रस्त भागातून कडक होते आणि हलक्या दाबाने देठ सहज फुटते. डहाळ्या सुकतात आणि झाडे सुकतात.

रोग व्यवस्थापन :

– हा रोग रोखण्यासाठी बटाट्याची पेरणी ऑक्टोबरच्या शेवटच्या आठवड्यापासून नोव्हेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत करावी. यावेळी पेरणी केल्यास रोगाची तीव्रता कमी होते.

– रोग प्रतिरोधक वाणांचा वापर करूनही रोग टाळता येतो. कुफरी सिंदूरी, कुफरी आनंद आणि कुफरी लिमा या जाती स्टेम टिश्यू क्षयरोगास प्रतिरोधक आहेत.

– संशोधनात असेही आढळून आले आहे की, उभ्या असलेल्या बटाटा पिकात पेरणी केल्यानंतर 21 दिवसांनी फिप्रोनिल 5 एससी (10 लिटर पाण्यात 15 मिली औषध) किंवा

– डिफेन्थुरॉन 50 डब्ल्यूपी (10 ग्रॅम औषध 10 लिटरमध्ये 10 ग्रॅम) या औषधाची दहा डोस द्यावीत. स्टेम टिश्यू क्षयरोगाची तीव्रता दिवसाच्या अंतराने द्रावण फवारणीद्वारे नियंत्रित केली जाऊ शकते.