पुणे – भारतीय अर्थव्यवस्थेत कृषी क्षेत्राचे योगदान (agriculture) महत्त्वाचे असून गायींची शेतीमध्ये महत्त्वाची भूमिका आहे. शेतीसोबतच (agriculture) पशुपालन ही देशातील एक सामान्य प्रथा आहे, ग्रामीण भागात गाय पालन हे उत्पन्नाचे प्रमुख साधन आहे. आजकाल गोमूत्रापासून (gomutra) कीटकनाशके तयार केली जात आहेत. आतापर्यंत शेतकरी केवळ गायीच्या दुधाचा व्यवसाय करून नफा मिळवत असत, परंतु आता त्यांना शेण आणि गोमूत्रातूनही (gomutra) चांगले उत्पन्न मिळू शकते.

या संदर्भात वैज्ञानिकांचे मत आहे की रासायनिक कीटकनाशकांच्या वापरामुळे नष्ट झालेल्या पृथ्वीला वाचवण्यासाठी शेण आणि गोमूत्र (gomutra) हे अमृतसारखे आहेत.

याच्या वापराने जमिनीतील सूक्ष्म जीवांची संख्या वाढते, त्यामुळे खराब जमीनही परत येऊ लागते. या कामात गोमूत्रही महत्त्वाची भूमिका बजावते.

उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड या राज्यांमध्येही गोमूत्र खरेदी केली जात आहे. अलीकडेच छत्तीसगड सरकारने 4 रुपये प्रति लिटर दराने गोमूत्र खरेदी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

शेतीमध्ये गोमूत्राचा वापर –

बीजप्रक्रियामध्ये उपयोग: बीजप्रक्रिया करण्यासाठी गोमूत्राचाही वापर करता येतो. त्यामुळे पिकांमध्ये बीजजन्य रोग होण्याची शक्यता कमी होते.

जैव-कीटकनाशके बनवताना: रासायनिक कीटकनाशकांच्या जागी गोमूत्रापासून बनवलेल्या जैव-कीटकनाशकांचा वापर केला जाऊ शकतो.

यामुळे (gomutra) जमिनीच्या सुपीकतेला हानी पोहोचणार नाही आणि पीक खराब करणार्‍या कीटकांपासून दूर राहा.

जैव बुरशीनाशक बनवताना: बुरशीपासून संरक्षण करण्यासाठी पिकांवर गोमूत्र फवारणी करणे खूप फायदेशीर ठरते.

जीवामृत, बीजामृत आणि पंचगव्य बनवताना: जीवामृत, बीजामृत आणि पंचगव्य देखील गोमूत्रापासून बनवले जातात. जे बियाणे आणि पिकांच्या उपचारासाठी खूप चांगले मानले जाते.

गोमूत्रापासून सेंद्रिय शेतीला चालना मिळेल –

रासायनिक खते आणि कीटकनाशकांमुळे शेतजमिनीच्या उत्पादकतेवर खूप वाईट परिणाम होत आहे. अलीकडच्या काही वर्षांपासून सरकार अनेक योजनांद्वारे शेतकऱ्यांमध्ये सेंद्रिय शेतीला प्रोत्साहन देत आहे.

गोमूत्रापासून (gomutra) बनवलेल्या कीटकनाशकांच्या वापरावरही सरकारच्या या योजनांचा मोठा फायदा होणार आहे.