पुणे – पारंपरिक पिकांच्या लागवडीतील घटता नफा आणि खराब हवामानामुळे शेतकरी आता फळे आणि भाजीपाला लागवडीकडे वळू लागले आहेत. भारतात काही काळापासून स्ट्रॉबेरीची लागवड (Strawberry farming) झपाट्याने वाढली आहे. स्ट्रॉबेरी (Strawberry farming) हे भारतातील महत्त्वाचे फळ पीक आहे. हे देशभरात मोठ्या प्रमाणात विकले जाते आणि ते खाल्ल्याने शरीराला अनेक फायदे होतात. हिमाचल प्रदेश, उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, पश्चिम बंगाल, दिल्ली, हरियाणा, पंजाब आणि राजस्थानमध्ये याची लागवड केली जाते.

यामध्ये व्हिटॅमिन-सी आणि आयर्न मुबलक प्रमाणात असते. ऑलिंपस, हूड आणि शुक्सन यासारख्या काही जाती उच्च चव आणि चमकदार लाल रंग आइस्क्रीम बनवण्यासाठी योग्य आहेत.

डोंगराळ भागात स्ट्रॉबेरी पिकवण्याचा (Strawberry farming) उत्तम काळ म्हणजे सप्टेंबर-ऑक्टोबर महिना. जर रोपाची वेळेपूर्वी लागवड केली तर त्याचे उत्पादन कमी होऊ शकते.

त्याचप्रमाणे झाशी येथील महिला शेतकरी गुरलीन चावला यांनी स्वतःचे आणि कुटुंबाचे नशीब बदलले. गुरलीनने तिच्या वडिलांसोबत टेरेसवर स्ट्रॉबेरीची लागवड केली होती.

यामध्ये यशस्वी झाल्यानंतर त्यांनी 2020 च्या लॉकडाऊनमध्ये 1.5 एकरमध्ये या पिकाची लागवड सुरू केली. यातून त्यांना 6 लाख खर्चून 30 लाखांचा नफा झाला.

गुरलीनने 1800 हजार स्ट्रॉबेरीची रोपे लावली होती. सुमारे 6 लाख मंडळी त्यांच्या शेणात आणि सेंद्रिय खत, वनस्पतींखाली पॉलिथिन घालणे आणि पाण्याच्या पाईपलाईन इ.

मात्र पीक तयार झाल्यावर त्यांना एका दिवसात पाच ते सहा किलो स्ट्रॉबेरीचे उत्पादन मिळाले. ज्याचा बाजारभाव 300 ते 600 रुपयांपर्यंत आहे.

स्ट्रॉबेरीची काढणी मार्च-एप्रिल पर्यंत चालते. शेतात स्ट्रॉबेरी लागवडीचे अंतर किमान 30 सेमी असावे. एका एकरात 22 हजार स्ट्रॉबेरीची रोपे लावता येतात. यामध्ये चांगले पीक येण्याची शक्यता आहे.

फळे त्यांचे वजन, आकार आणि रंगाच्या आधारावर विभागली जातात. फळे कोल्ड स्टोरेजमध्ये 32 डिग्री सेल्सिअस तापमानात 10 दिवसांपर्यंत ठेवता येतात.

जर तुम्हाला स्ट्रॉबेरी खूप दूर नेण्याची गरज असेल, तर ती दोन तासांच्या आत 40 डिग्री सेल्सिअस तापमानात प्री-कूल्ड करावी.

लांब पल्ल्याच्या बाजारपेठांसाठी ग्रेडनिहाय पॅकिंग केले जाते. चांगल्या प्रतीची फळे उशीसाठी कागदी कटिंगसह कार्टनमध्ये पॅक केली जातात. फळे टोपल्यांमध्ये भरून ठेवतात. बाजारात विक्री केल्यानंतर शेतकऱ्यांना बंपर नफा मिळू शकतो.